تعیین شاخص‌های انرژی در چرخه حیات پنبه به‌منظورتهیه بذر و کشت مجدد آن در روش‌های مختلف خاک‌ورزی (مطالعه موردی در شهرستان ورامین)

نویسندگان

چکیده

تجزیه و تحلیل شاخص های مهم انرژی در کشت پنبه شامل کلیه مراحل در تولید بذر پنبه‌دانه از مرحله تهیه بستر بذر تا پس از برداشت (کرک‌گیری دانه‌پنبه) است. در ایران پژوهش‌هایی تا مرحله برداشت در روش خاک‌ورزی مرسوم انجام شده است و پژوهش از مرحله تهیه بستر بذر تا مرحله پس از برداشت در روش‌های مختلف خاک‌ورزی انجام نگرفته است. در این مطالعه مقدار مصرف انرژی از مرحله بستر بذر تا مرحله پس از برداشت (کرک‌گیری کردن بذر) در روش‌های مختلف خاک‌ورزی انجام گردیده است. تیمارهای خاک‌ورزی که بر اساس کاهش مقدار مصرف انرژی تقسیم‌بندی شده‌اند، شامل خاک‌ورزی مرسوم، کم‌خاک‌ورزی، حداقل-خاک‌ورزی و بی‌خاک‌ورزی (کاشت مستقیم) بودند که در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج به‌دست آمده نشان داد که خاک‌ورزی مرسوم با میانگین عملکرد ?/???? کیلوگرم در هکتار دارای بیش‌ترین مقدار و تیمار بی‌خاک‌ورزی با میانگین عملکرد ?/???? کیلوگرم در هکتار دارای کم‌ترین مقدار تولید وش پنبه گردید. نتایج تحقیقاتی این پژوهش نشان داد که خاک‌ورزی مرسوم دارای بیش‌ترین مقدار مصرف انرژی (MJ/ha ??/?????) و تیمار بی‌خاک‌ورزی دارای کم‌ترین مقدار مصرف انرژی (MJ/ha ??/?????) است. بیش‌ترین انرژی مستقیم در روش خاک‌ورزی مرسوم با مقدار MJ/ha??/????? و کم‌ترین آن در روش بی‌خاک‌ورزی با مقدار MJ/ha??/????? به‌دست آمد. بیش‌ترین انرژی مصرفی مستقیم مربوط به نهاده آبیاری و سپس سوخت به‌ترتیب با مقادیر انرژی مصرفی (MJ/ha ???? و ?/????) بود. مقدار کل انرژی صرف شده غیر‌مستقیم که شامل سموم و کودهای شیمیایی است، معادل MJ/ha ??/????? محاسبه شد. بیش‌ترین کارایی و بهره‌وری انرژی در روش خاک‌ورزی مرسوم به ترتیب با مقادیر MJ/ MJ??/? و kg/MJ ??/? و کم‌ترین آن در بی‌خاک‌ورزی MJ/ MJ ??/? وkg/MJ ??/?به‌دست آمد. با توجه به نتایج تحقیقات و بیش‌تر بودن کارائی و بهره‌وری انرژی در روش خاک‌ورزی مرسوم، می‌توان این روش را به عنوان روش خاک‌ورزی در این منطقه توصیه نمود.

کلیدواژه‌ها