بررسی خشک‌کن ترکیبی هوای گرم- میکروویو بر میزان گلیسیریزیک اسید عصاره ریشة شیرین بیان

مهدیه بروجنی, فرزاد; ابراهیمی, رحیم; حسین زاده سامانی, بهرام; محمد خانی, عبدالرحمان

doi:10.22034/jrmam.2022.13762.577

بررسی خشک‌کن ترکیبی هوای گرم- میکروویو بر میزان گلیسیریزیک اسید عصاره ریشة شیرین بیان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرزاد مهدیه بروجنی ¹

رحیم ابراهیمی

بهرام حسین زاده سامانی ²

عبدالرحمان محمد خانی ³

¹ دانشجوی دکترای دانشگاه شهرکرد

² دانشیار/ دانشگاه شهرکرد

³ عضو هیات علمی دانشگاه شهکرد

https://doi.org/10.22034/jrmam.2022.13762.577

چکیده

استفاده از گیاهان دارویی به دلیل عوارض جانبی کم‌تر نسبت به داروهای شیمیایی و ترکیبی، این روزها مورد توجه قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین مراحل فرآوری پس از برداشت در حوزة گیاهان دارویی، عصاره‌گیری می‌باشد. اولین گام در تهیه عصاره عملیات خشک‌کردن است. از این‌رو انتخاب بهترین روش و اعمال مناسب‌ترین شرایط برای خشک‌کردن یک محصول حائز اهمیت است. بنابراین هدف از این پژوهش بهره‌مندی از شیوة نوین خشک‌کن ترکیبی هوای گرم- میکروویو، در فرآیند خشک‌کردن ریشه شیرین‌بیان و اثر آن بر محتوای گلیسیریزیک اسید عصاره است. طرح آزمایشات با استفاده از روش سطح پاسخ صورت گرفت و با کمک روش کروماتوگرافی مایع با عملکرد بالا (HPLC) میزان گلیسیریزیک اسید برآورد شده‌است. نتایج حاکی از آن است با افزایش توان از 180تا 360 وات میزان گلیسیریزیک‌اسید افزایش یافته‌است و به مقدار 03/14 میلی گرم بر گرم وزن خشک رسیده‌است. همچنین در دمای 40 درجه سلسیوس میزان گلیسیریزیک اسید برابر با 81/12 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک است و در دمای 50 درجه سلسیوس این مقدار برابر با 03/14 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک است، سپس در دمای 60 درجه سلسیوس به میزان 68/14 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک می‌رسد. به عبارتی با افزایش شدت توان میکروویو و افزایش دما میزان ماده موثره ریشة شیرین بیان، افزایش یافته‌است، اما پس از عبور از یک حد آستانه، افزایش این دو متغیر باعث کاهش میزان گلیسیریزیک اسید شده‌است. نتایج بررسی و مدلسازی سینتیک خشک‌شدن ریشه شیرین بیان نشان داد که رابطة پیج، با میزان ضریب تعیین 99/0 و مقدار مربع کای 025/0، بهترین تطابق با داده‌های تجربی مربوط به روند خشک شدن را دارد. در این پژوهش میزان گلیسیریزیک اسید در دمای خشک‌شدن 60درجه سلسیوس در آون به بیشینه مقدار خود معادل با 54/15رسیده‌است.

کلیدواژه‌ها

خشک‌کن

عصاره ریشه شیرین‌بیان

گلیسیریزیک اسید

گیاهان دارویی

میکروویو

موضوعات