1
گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2
گروه مهندسی مکانیک بیوسیستم دانشگاه اراک
10.22034/jrmam.2026.15023.770
چکیده
پسته به عنوان یکی از ارزشمندترین خشکبار جهان، همواره هدف تقلبهای اقتصادی قرار دارد. پودر پسته به دلیل کاربرد گسترده در صنایع غذایی، به شدت در معرض اختلاط با پودرهای ارزانقیمت و در برخی موارد مضر قرار دارد. هدف این پژوهش، توسعه یک روش سریع، غیرمخرب و دقیق مبتنی بر ترکیب تصویربرداری فراطیفی و شبکه عصبی مصنوعی به منظور تشخیص تقلب پودر پسته رقم احمدآقایی با پودر باقالی بود. نمونههای پودر پسته خالص و مخلوط با درصدهای مختلف پودر باقالی (۰، 25 و 5۰ درصد وزنی) تهیه شدند. تصاویر فراطیفی نمونهها در محدوده طیفی ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ نانومتر توسط یک سیستم تصویربرداری فراطیفی اخذ گردید و میانگین طیف بازتابی هر نمونه استخراج شد. یک شبکه عصبی پرسپترون چندلایه با یک لایه پنهان طراحی و آموزش داده شد. عملکرد مدل بر روی مجموعه آزمون که متشکل از 3۰ درصد دادهها بود مقایسه گردید. نتایج نشان داد روش ترکیبی تصویربرداری فراطیفی و شبکه عصبی مصنوعی قادر است با دقت 59/94 درصد، تقلب پودر پسته با پودر باقالی را به صورت غیرمخرب و سریع تشخیص دهد. این روش پتانسیل بالایی برای کاربرد در خطوط تولید، آزمایشگاههای کنترل کیفیت و سازمانهای نظارتی به منظور حفظ اصالت محصولات پسته و حمایت از حقوق مصرفکننده دارد.