پژوهش‌های مکانیک ماشینهای کشاورزی

پژوهش‌های مکانیک ماشینهای کشاورزی

ارزیابی جریان انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای در تولید گیاهان علوفه‌ای در شرایط دیم شهرستان رشت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران.
2 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه بذر، مؤسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران
10.22034/jrmam.2026.15055.774
چکیده
استفاده بهینه از انرژی یکی از مؤلفه‌های اصلی کشاورزی پایدار است. به‌منظور بررسی جریان انرژی و انتشار گازهای گلخانه‌ای در تولید گیاهان علوفه‌ای در شرایط دیم شهرستان رشت، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی 1404-1402 در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات برنج کشور در شهرستان رشت به اجرا درآمد. تیمارهای آزمایشی شامل هشت گیاه علوفه‌ای (شبدر برسیم، خردل علوفه‌ای، جو، تریتیکاله، گلرنگ علوفه‌ای، ماشک، نخود علوفه‌ای و باقلا) و کشت مخلوط تریتیکاله + ماشک (50 درصد تریتیکاله و 50 درصد ماشک) بودند. نتایج نشان داد که سوخت و کود نیتروژن نسبت به سایر نهاده‌های انرژی، سهم بیشتری در تولید محصولات علوفه‌ای داشتند. در بین گیاهان علوفه‌ای، تریتیکاله با میانگین‌های ۲۴۹۹۷ مگاژول در هکتار و ۷۶۵ کیلوگرم معادل CO2 در هکتار و خردل علوفه‌ای با میانگین‌های ۲۲۵۷۲ مگاژول در هکتار و ۷۲۰ کیلوگرم معادل CO2 در هکتار به‌ترتیب بیشترین انرژی ورودی و انتشار گازهای گلخانه‌ای را دارا بودند. بر اساس نتایج، کشت مخلوط تریتیکاله + ماشک بالاترین نسبت انرژی (64/7)، بهره‌وری انرژی (65/0 کیلوگرم بر مگاژول) و انرژی خالص (131719 مگاژول در هکتار) را به خود اختصاص داد. در بین نهاده‌های مختلف انرژی دخیل در کل انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید محصولات علوفه‌ای، سوخت و کود نیتروژن بیشترین نقش را داشتند. بنابراین، کاهش مصرف سوخت، مدیریت بهینه کود نیتروژن و کشت لگوم‌های علوفه‌ای (به‌دلیل توانایی آن‌ها در تثبیت نیتروژن) می‌توانند به افزایش بهره‌وری انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تولید علوفه در شالیزار کمک نمایند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 31 شهریور 1405