ارزیابی شاخص‌های زیست‌محیطی تولید بامیه (Abelmoschus esculentus L) در سیستم‌های کشت خالص، مخلوط و جنگل زراعی در استان خوزستان

جلیلیان, اشکان; جهانسوز, محمدرضا; قاسمی مبتکر, حسن; اویسی, مصطفی; مقدم, حسین

doi:10.22034/jrmam.2023.13972.602

ارزیابی شاخص‌های زیست‌محیطی تولید بامیه (Abelmoschus esculentus L) در سیستم‌های کشت خالص، مخلوط و جنگل زراعی در استان خوزستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

اشکان جلیلیان ¹

محمدرضا جهانسوز ²

حسن قاسمی مبتکر ³

مصطفی اویسی ⁴

حسین مقدم ⁵

¹ دکتری اکولوژی گیاه زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

² استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

³ گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران

⁴ دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

⁵ استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

https://doi.org/10.22034/jrmam.2023.13972.602

چکیده

صنعت کشاورزی حدود 10 تا 12 درصد گازهای گلخانه‌ای جهان را تولید می‌کند. بررسی سهم نهاده‌های مصرفی در سیستم‌های کشت و محصولات زراعی می‌تواند در بهینه‌سازی آن‌ها و کاهش آلایندگی‌های زیست‌محیطی مؤثر باشد. این مطالعه با هدف ارزیابی شاخص‌های زیست‌محیطی تولید بامیه در واحد هکتار با روش ReCiPe 2016 در سیستم‌های کشت خالص، مخلوط با خیار و جنگل زراعی با درخت خرما در استان خوزستان مورد مطالعه قرار گرفت. این پژوهش در سال زارعی 1400-1398 مورد بررسی قرار گرفت. مرز سامانه مورد مطالعه از کاشت تا برداشت محصول بامیه در سیستم‌های کشت آن می‌باشد. اطلاعات جمع‌آوری شده شامل تمامی نهاده‌های مصرف شده از قبیل کود، سم، ادوات کشاورزی، نیروی انسانی و سوخت مصرفی بود. روش مورد بررسی شاخص‌های زیست‌محیطی ReCiPe 2016 می‌باشد. این روش شامل شاخص‌های نهایی خسارت به سلامت انسان، اکوسیستم و منابع و همچنین شاخص‌های میانی همچون گرمایش جهانی و تخریب لایه ازون می‌باشد. نتایج نشان داد کشت مخلوط بامیه و خیار به دلیل مصرف نهاده‌های شیمیایی و پلاستیک مصرفی بالاتر نسبت به کشت خالص (15/17 درصد) و جنگل زارعی (10/79 درصد) اثرات مخرب زیست‌محیطی بالاتری دارد. کود نیتروژن، فسفات و سوخت مصرفی به همراه پلاستیک از اثرگذارترین نهاده‌ها در شاخص‌های زیست‌محیطی می‌باشد. شاخص کارایی زیست‌محیطی نیز نشان داد جنگل زارعی بامیه و خرما نسبت به کشت خالص و مخلوط برتری معنی‌داری دارد. از این رو با توجه به عملکرد بالاتر کشت مخلوط در واحد سطح نسبت به کشت خالص، توصیه می‌شود نهاده‌های پرمصرف آن بهینه شود، همچنین در مناطقی از استان خوزستان که امکان جنگل زارعی بامیه وجود دارد، این نوع کشت با توجه به آلایندگی محیطی کمتر آن توصیه می‌شود

کلیدواژه‌ها

ارزیابی چرخه زندگی

تخریب لایه ازون

سلامت انسان

صیفی‌جات

گرمایش جهانی

موضوعات